Patiënt, vrouw 49 jaar, heeft heftige pijn in de onderrug. Na 5 weken conservatief behandelen volgt alsnog een X-ray. Er blijkt een wervelbreuk te zijn: 24% L3. De DXA geeft osteopenie aan.

Dit is precies op de grens van de richtlijn. Er zijn zorgen over het verder inzakken van de wervel naar graad 2. Hoe nu verder?

Antwoord

Deze patiënt heeft osteopenie en een wervelbreuk graad 1. Volgens de gebruikelijke systematiek is er dan geen behandelingsindicatie.

Toch zijn er nog wel aanvullende vragen te stellen: is er een trauma geweest? Is de patiënt van een paard gevallen of is er sprake van ander (fors) trauma? Als dit inderdaad het geval is, dan is dit een traumatische wervelbreuk. Misschien valt de osteopenie wel mee, bijvoorbeeld bij de laagste T-score -1,3. Dan is er weinig aan de hand, en is het te hopen dat de pijn van de wervelbreuk geleidelijk vermindert, zoals vaak het geval is.

Analyse onderliggende oorzaken

Maar is er geen trauma, dan is dit wel bijzonder bij een 49-jarige vrouw. Een analyse van eventuele onderliggende oorzaken van osteoporose is dan op zijn plaats, vooral als de T-score laag is. Ook kan naar de Z-score worden gekeken, een vergelijking met de BMD van personen met dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht.

Secundaire osteoporose

Bij een Z-score van -1 of lager, en zeker bij -2 of lager, is er een sterke verdenking van secundaire osteoporose. Er moet dan overwogen worden om te zoeken naar eventuele onbekende, andere aandoeningen of medicamenten die kunnen leiden tot secundaire osteoporose. Een verwijzing naar de tweede lijn is reëel, al zullen sommige huisartsen dit zelf kunnen en willen doen.

Soms is de oorzaak echter gewoon bekend, bijvoorbeeld bij gebruik van prednison, moeilijk behandelbare RA of IBD, ernstige depressie of fors gewichtsverlies.