Leefstijlaanpassingen kunnen na de osteoporosediagnose het risico op fracturen verlagen en verder botverlies afremmen, concluderen dr. Liesbeth Winter en Annelies Smit in een artikel in het NTvL.
Dr. Liesbeth Winter, internist-endocrinoloog bij LUMC en Annelies Smit, onderzoeker bij het LUMC, publiceerden in december 2025 een artikel in NTvL (Nederlands Tijdschrift voor Leefstijlgeneeskunde) over de effectiviteit van leefstijlaanpassingen bij osteoporose.
De auteurs benadrukken dat naarmate mensen ouder worden, leefstijlfactoren een steeds belangrijker deel worden van botgezondheid. Op jongere leeftijd spelen genetische factoren juist een grotere rol. In het artikel Sterke botten voor het leven: het osteoporoserisico verkleinen door een gezonde leefstijl bespreken de auteurs vier leefstijldeterminanten voor osteoporose: lichaamsbeweging; voeding; intoxicatie (alcohol, tabak en drugs); en ritmische leefpatronen (effect van verstoring van het circadiane ritme op botkwaliteit). Zij gaan in op de huidige literatuur en geven aanbevelingen voor interventies. De Osteoporose Vereniging schetst daarbij het perspectief van de patiënt en geeft advies voor de praktijk.
Beweging en ritmische leefpatronen
Aan de orde komt o.a. het belang van de combinatie van gewicht-dragende beweging en krachttraining voor het beperken van botverlies. Ook is er aandacht voor een nog onderbelicht aspect van botgezondheid. De auteurs schrijven: “Verstoring van het circadiane ritme is nadelig voor de botgezondheid. Zo hebben postmenopauzale vrouwen en mensen die afwisselend dag- en nachtdiensten draaien een lagere botdichtheid vergeleken met collega’s die alleen overdag werken, en neemt het fractuurrisico toe. Een experimentele studie bij muizen wijst op een causaal verband tussen circadiane verstoring en botverlies. Door het wekelijks omkeren van het licht/donkerritme werd de botopbouw verstoord.”
Intoxicatie
Over intoxicatie schrijven de auteurs: “Er bestaat een sterke associatie tussen het roken van sigaretten en de botdichtheid. Nicotine versnelt de vorming van osteoclasten- botafbraakcellen- en roken verslechtert de opname van calcium. De negatieve effecten op bot zijn gedeeltelijk omkeerbaar. Daarom wordt stoppen met roken sterk aanbevolen. Het schadelijke effect van alcohol hangt af van de hoeveelheid die wordt geconsumeerd. Langdurige, excessieve inname brengt de botremodellering uit balans. Hierdoor neemt de botdichtheid af en het fractuurrisico toe.”
Medicatie
Hoewel medicatie niet onder leefstijl valt, besteden de auteurs hier ook aandacht aan. Bekend is dat glucocorticoïden de botgezondheid (ernstig) kunnen verstoren, maar daarnaast “vergroten ook bloedglucoseverlagende middelen genaamd thiazolinedionen het fractuurrisico, doordat ze de vorming van osteoblasten afremmen. Verder wordt het gebruik van protonpompremmers, selectieve serotonineheropnameremmers, anticoagulanten en anti-epileptica in verband gebracht met een verhoogd osteoporoserisico.”
Voeding
Ook benadrukken de auteurs het belang van de inname van voldoende calcium en vitamine D. “Lage serumconcentraties van calcium en vitamine D zijn geassocieerd met een hoger osteoporose- en fractuurrisico. Omgekeerd kan voldoende inname van calcium en vitamine D juist het fractuurrisico verlagen.”
