Ook voor vrouwen met osteoporose is een zwangerschap goed mogelijk. Osteoporose alleen is nooit een reden om zwangerschap volledig af te raden. Zwangerschap en borstvoeding vergroten tijdelijk het fractuurrisico. Met verschillende maatregelen kan dit risico echter beperkt worden en de meeste vrouwen krijgen geen fracturen. De osteoporose van de moeder heeft geen negatieve gevolgen voor (de botten van) de foetus. Of vrouwen met osteoporose willen proberen zwanger te worden, is een persoonlijke keuze.
De kennis over zwangerschap bij vrouwen met osteoporose is nog beperkt. Nieuwe inzichten kunnen leiden tot wijzigingen op deze pagina.
Let op: Osteoporose heeft bij jongeren (18 -49 jaar) een andere definitie. De diagnose kan niet gesteld worden op basis van alleen een lage botdichtheid.
Invloed op de botten
Zwangerschap en met name borstvoeding veroorzaken altijd een tijdelijk, reversibel botverlies. Gezonde vrouwen ondervinden hier geen problemen door. Vrouwen met osteoporose hebben hierdoor daarentegen tijdelijk een (nog) groter fractuurrisico. Bij sommige vrouwen met osteoporose herstelt de botdichtheid na de zwangerschap of na het stoppen met borstvoeding niet volledig. Door het toegenomen lichaamsgewicht en de veranderde lichaamshouding is tijdens de zwangerschap bovendien de belasting van de rug en het bekken groter. Dit vergroot eveneens het fractuurrisico. Het persoonlijke fractuurrisico hangt verder onder andere af van de ernst van de osteoporose (aantal en soort fracturen, botdichtheid) en de verdere gezondheid (andere aandoeningen, medicatiegebruik).
Aandachtspunten
Hieronder staan verschillende aandachtspunten omtrent zwangerschap bij vrouwen met osteoporose. Vaak is er sprake van secundaire osteoporose: er moet dan ook rekening worden gehouden met andere aandoeningen en de behandeling daarvan.
Osteoporosemedicatie
De precieze gevolgen van osteoporosemedicatie voor de foetus zijn onbekend. Er zijn tot nu toe geen signalen dat de foetus, of de vrouw zelf, ernstige problemen kan ontwikkelen. In dierstudies zijn (bij hoge doseringen) wel schadelijke effecten gevonden. Daarom mag uit voorzorg geen osteoporosemedicatie gebruikt worden tijdens zwangerschap of het geven van borstvoeding. Hoe lang een vrouw moet wachten met zwanger worden na het laatste medicatiegebruik is afhankelijk van het soort medicatie en de dosis. In het geval van bisfosfonaten is het advies om na het stoppen 6 tot 12 maanden (afhankelijk van soort en gebruiksduur) te wachten met zwangerschap. Wachten totdat de bisfosfonaten helemaal zijn verdwenen uit het lichaam is onrealistisch en onnodig.
DXA-scan en VFA
Vanwege de röntgenstraling mogen geen DXA-scan en VFA gemaakt worden tijdens de zwangerschap. Het is meestal niet zinvol om kort na de zwangerschap de botdichtheid te meten. De botten hebben dan nog niet de tijd gehad om te herstellen.
Zwangerschapscontroles
De zwangerschap zelf kan gecontroleerd worden zoals normaal. Osteoporose is geen reden voor aanpassingen hierin. De osteoporosebehandelaar kan de verloskundige en/of gynaecoloog informeren over de osteoporose en hoe zij hiermee kunnen omgaan.
Voeding en supplementen
Doorgaans kunnen de algemene voedingsadviezen voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven gevolgd worden.
Bewegen en houding
Naarmate de zwangerschap vordert, is het verstandig om zware lichamelijke activiteit te vermijden en de belasting van de rug en het bekken te beperken. Rustige beweging is wel wenselijk. Een goede houding, zonder overmatige holling van de onderrug, is eveneens belangrijk. Een fysiotherapeut of ergotherapeut kan zo nodig houdings- en beweegadviezen geven.
Werk
Vrouwen hebben mogelijk vanwege hun osteoporose extra ondersteunende maatregelen of een eerder verlof (zoals bij tweelingzwangerschap) nodig.
Bevalling
In het geboorteplan kan vastgelegd worden hoe vrouwen veilig kunnen bevallen. Door rugoperaties en/of wervelbreuken is een ruggenprik soms niet mogelijk. Er zijn alternatieve vormen van pijnstilling. Zo nodig kan de hulp van een pijnpoli ingeschakeld worden.
Borstvoeding
Het geven van borstvoeding is een persoonlijke keuze. Om botverlies te beperken, kunnen vrouwen geen of een korte(re) periode borstvoeding geven, of kan borstvoeding afgewisseld worden met flesvoeding.
Herstel
Na de zwangerschap en na het stoppen met borstvoeding, kunnen de botten zich herstellen. Passende voeding en voldoende calcium en vitamine D en goed bewegen zijn dan belangrijk. Dit herstel duurt ongeveer een jaar.
Fracturen
Als vrouwen tijdens of na de zwangerschap fracturen oplopen, kan dit voor hen zowel fysiek als mentaal zwaar zijn. Informatie over omgaan met zulke fracturen is te vinden onder het kopje Behandeling op de pagina over zwangerschapsgerelateerde osteoporose.
Meer informatie
Wetenschappelijke artikelen
- Kovacs, CS. The skeleton is a storehouse of mineral that is plundered during lactation and (fully?) replenished afterwards. Journal of Bone and Mineral Research (2017) 32:676-680.
- Sokal A, Elefant E, Leturcq T, Beghin D, Mariette X, et al. Pregnancy and newborn outcomes after exposure to bisphosphonates: A case-control study. Osteoporosis International (2019) 30: 221-229.
- Winter EM, Ireland A, Butterfield NC, Haffner-Luntzer M, Horcajada MN, et al. Pregnancy and lactation, a challenge for the skeleton. Endocrine Connections (2020) 6:R143-R157.
